Niealkoholowe stłuszczenie wątroby. Jak się przed nim uchronić?

Niealkoholowe stłuszczenie wątroby. Jak się przed nim uchronić?

Niealkoholowe stłuszczenie wątroby. Jak się przed nim uchronić?

Niealkoholowe stłuszczenie wątroby staje się powszechną chorobą w krajach rozwiniętych. Badania wskazują na duże zróżnicowanie częstości występowania tej choroby. Szacuje się jednak, że może ona rozwinąć się nawet u 45% dorosłych Europejczyków.

Przyczyn rozwoju niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD) jest wiele. Jako najważniejsze wskazuje się nadwagę i otyłość, insulinooporność, dyslipidemię, rozwój stanu zapalnego w wątrobie, dysbiozę jelit i zaburzenia metabolizmu tkanki tłuszczowej. Oczywiście istotną rolę odgrywają tu również czynniki genetyczne.

Co to jest niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby?

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby jest schorzeniem objawiającym się nadmiernym gromadzeniem tłuszczu w wątrobie u osób nienadużywających alkoholu. 

Może ona przybierać dwie podstawowe formy: 

  • Pierwsza, to nie dające żadnych objawów uszkodzenia lub marskości gromadzenie się tłuszczu w wątrobie, przeważnie w postaci trójglicerydów. Pomimo braku objawów i braku uszkodzenia komórek wątroby stłuszczenie to powoduje zwiększoną aktywność enzymów wątrobowych, prowadzi do dyslipidemii, insulinooporności i podwyższonego poziomu glukozy we krwi, a w rezultacie rozwoju cukrzycy typu 2.
  • Druga, groźniejsza forma poza gromadzeniem tłuszczu w wątrobie objawia się stanem zapalnym w obrębie wątroby i postępującym zwłóknieniem tego narządu. Poza skutkami w postaci zaburzeń lipidowych, ryzyka rozwoju cukrzycy, chorób układu krwionośnego lub zespołu metabolicznego prowadzi ona do marskości, zwłóknienia i trwałego upośledzenia funkcji wątroby.

Jak rozwija się niealkoholowe stłuszczenie wątroby?

Wyniki badań sugerują, że niealkoholowe stłuszczenie wątroby ma przede wszystkim związek z rozwojem insulinooporności, która powoduje przewlekłe podwyższenie poziomu glukozy we krwi. Organizm kompensuje to nadmierną produkcją insuliny. Skutkiem tego jest nasilona synteza kwasów tłuszczowych w wątrobie, zaburzenia metabolizmu lipidów i w rezultacie stłuszczenie wątroby.

Główne procesy prowadzące do stłuszczenia wątroby to:

  • insulinooporność i zaburzenie metabolizmu lipidów (trójglicerydów i cholesterolu)
  • wysoki poziom wolnych kwasów tłuszczowych w osoczu – trafiają do wątroby i są tam gromadzone
  • nadmierna biosynteza kwasów tłuszczowych w wątrobie – wątroba nie jest w stanie pozbyć się kwasów tłuszczowych
  • uszkodzenie mitochondriów na skutek nadmiernego kontaktu z wolnymi rodnikami – powoduje to produkcję toksyn i cytokin zapalnych
  • dysfunkcja wydzielnicza tkanki tłuszczowej – nadmierna synteza cytokin zapalnych powodujących stan zapalny wątroby sprzyja zwłóknieniu wątroby
  • dysbioza jelit – zbyt duża przenikalność jelit (tzw. cieknące jelito) umożliwia przedostawanie się poza jelito lipopolisacharydu bakteryjnego (LPS), silnego czynnika zapalnego, który trafiając do wątroby powoduje stan zapalny
  • zaburzenie funkcji siateczki śródplazmatycznej – powoduje m.in. nasiloną produkcję cząsteczek zapalnych w tkankach – nasila to procesy zapalne w wątrobie
  • czynniki żywieniowe – spożywanie produktów bogatych w tłuszcze nasycone, zawierających fruktozę, syrop glukozowo-fruktozowy lub kukurydziany
  • predyspozycje genetyczne – dotyczy to głównie genów związanych ze szlakami metabolizmu kwasów tłuszczowych, aktywacji stresu oksydacyjnego i wytwarzaniem cytokin zapalnych

Co w twojej diecie może wpływać na zwiększenie ryzyka rozwoju NAFLD?

Nie masz wpływu na swoje predyspozycje genetyczne, ale czynnikiem, na który masz bezpośredni wpływ z pewnością jest to co jesz.

Nasza dieta bardzo się zmieniła i obecnie spożywamy zbyt dużo przetworzonych pokarmów bogatych w niebezpieczne dla naszego zdrowia składniki. Są to przede wszystkim spożywane w nadmiarze tłuszcze nasycone i węglowodany.

Tłuszcze nasycone mogą być przyczyną kilku poważnych problemów. Przede wszystkim zwiększają syntezę kwasów tłuszczowych w wątrobie oraz lipidów takich jak cholesterol i trójglicerydy. Indukuje to wzrost stężenia enzymu – aminotransferazy alaninowej (ALT) i nasila rozwój stłuszczenia wątroby. Poza tymi atrakcjami badania dowodzą, że tłuszcze nasycone mogą też zwiększać insulinooporność i wpływać na rozwój cukrzycy typu 2, zespołu metabolicznego lub chorób układu krwionośnego i serca.

Węglowodany – przede wszystkim fruktoza i wyroby, które zawierają ten cukier, np. w postaci syropu glukozowo-fruktozowego lub syropu fruktozowego. Są one bardzo powszechnie spotykanym składnikiem napojów gazowanych i słodyczy. Są tanie w produkcji i zabójcze dla wątroby, ponieważ aż w 90% są właśnie w niej metabolizowane. Fruktoza nie reaguje na insulinę. Dlatego jeśli nie jest natychmiast wykorzystana do produkcji energii, staje się surowcem do syntezy trójglicerydów i kwasów tłuszczowych.

Fruktoza odkłada się również w jelitach, nasilając dysbiozę jelit i zmieniając skład mikrobiomu jelitowego. Poza wpływem na wątrobę może więc być przyczyną rozwoju chorób jelit, takich jak zespół jelita drażliwego (IBS) i zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO).

Spożywanie nadmiernej ilości bogatego w tłuszcze i węglowodany wysokokalorycznego pokarmu przy jednocześnie niskiej aktywności fizycznej jest najczęstszą przyczyną nadwagi i prostą drogą do otyłości. I w ten sposób doszliśmy tematu, który jest najczęstszą przyczyną wszystkich problemów metabolicznych.

Otyłość i nadwaga to główna przyczyna wzrostu częstości stłuszczenia wątroby

Dane medyczne wskazują, że częstość występowania stłuszczeniowej choroby wątroby przybiera rozmiary nie spotykanie nigdy wcześniej. Jest to najprawdopodobniej związane ze wzrostem nadwagi i otyłości w populacji krajów rozwiniętych.

W maju 2022 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła, że wskaźniki otyłości w Europie osiągnęły „proporcje epidemii”. Europa jest teraz druga po Ameryce pod względem wskaźników otyłości.

  • 60% dorosłych i około 30% dzieci mieszkających w Europie ma nadwagę lub jest otyłych
  • 63% mężczyzn i 54% kobiet ma nadwagę lub otyłość

Badania potwierdziły, że aż 78% otyłych osób w Polsce ma niealkoholowe stłuszczenie wątroby. W Stanach Zjednoczonych choroba ta dotyczy nawet 93% otyłych osób. Szacuje się, że liczba osób chorych w Polsce może rosnąć wraz utrwalaniem się niezdrowych zachowań żywieniowych oraz brakiem aktywności fizycznej.

Jak możesz zmniejszyć ryzyko rozwoju niealkoholowego stłuszczenia wątroby?

Aby uchronić się przez NAFLD wystarczy tylko nieco o siebie zadbać.

  1. Unikaj żywności zawierającej szkodliwe składniki – czytaj etykiety!
  2. Zbilansuj dietę – jedz mniej tłuszczu i węglowodanów, więcej białka i zielonych roślin (tzw. zielona dieta śródziemnomorska byłaby idealna)
  3. Zwiększ swoją aktywność fizyczną – nawet jeśli nie masz ochoty, wprowadź regularne ćwiczenia
  4. Sięgnij po naturalne środki zmniejszające ryzyko rozwoju stłuszczenia wątroby

Niektóre naturalne związki bardzo korzystnie wpływają na stłuszczenie wątroby

Istnieje kilka związków pochodzenia naturalnego, które mają udowodnioną skuteczność w leczeniu chorób wątroby, korzystny wpływ na kontrolę glikemii i metabolizm lipidów. Warto zwrócić uwagę przede wszystkim na trzy substancje, ponieważ ich działanie potwierdzono w badaniach klinicznych u osób z niealkoholowym stłuszczeniem wątroby.

Czosnek – allicyna

Allicyna jest substancją o bardzo szerokim działaniu leczniczym. Badania potwierdziły, że allicyna zmniejsza stłuszczenie wątroby i wpływa na spadek stężenia enzymów wątrobowych – transaminazy alaninowej i transaminazy asparaginianowej. Redukuje też poziom cholesterolu całkowitego, trójglicerydów i LDL-cholesterolu. W badaniach za dawkę terapeutyczną w NAFLD przyjęto 5-10 mg allicyny na dobę.

Kurkuma – kurkuminy

Badania kliniczne potwierdziły, że ekstrakt z kurkumy skutecznie zmniejszał ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 w grupie osób w stanie przedcukrzycowym. Kurkumina poprawiła także funkcje komórek β, które w trzustce odpowiadają za produkcję insuliny oraz zmniejszała insulinooporność. Kurkumina ma niską biodostępność, dlatego stosuję się ją łączenie z piperyną. Zalecana dobowa dawka kurkumin to 600 mg.

Berberys – berberyna

Suplementacja berberyną powodowała spadek stężenia tzw. hemoglobiny glikowanej (HbA1c) oraz glukozy we krwi na czczo. Badania wykazały, że stosowanie berberyny powodowało zmniejszenie zawartości tłuszczu w wątrobie, poprawiało kontrolę glikemii, a także redukowało stężenia enzymów wątrobowych. Miało również wpływ znaczną utratę masy ciała pacjentów. Zalecana w badaniach dawka berberyny to 1000 mg/dobę.

Podsumowanie

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby to poważny problem zdrowotny. Powoduje nie tylko upośledzenie funkcji tego narządu, ale również zwiększa ryzyko rozwoju innych poważnych chorób. Na szczęście zmieniając tryb życia, dietę i stosując właściwie dobrane suplementy zawierające naturalne związki korzystnie wpływające na metabolizm lipidów i kontrolę glikemii możemy się przed nią uchronić. 

Wątroba jest narządem o ogromnej zdolności do samoleczenia i regeneracji, więc jedynie w przypadku poważnej marskości choroba stłuszczeniowa jest nieodwracalna. Dlatego nawet osoby, które dopuściły już do rozwoju tej choroby mogą, przynajmniej w większości przypadków, odwrócić niekorzystne zmiany i powrócić do zdrowia. Wystarczy trochę wysiłku.

Publikacje:

  1. Harrison SA, Gunn N, Neff GW, et al. A phase 2, proof of concept, randomised controlled trial of berberine ursodeoxycholate in patients with presumed non-alcoholic steatohepatitis and type 2 diabetes. Nat Commun. 2021;12(1):5503. Published 2021 Sep 17. doi:10.1038/s41467-021-25701-5
  2. https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/353747/9789289057738-eng.pdf
  3. Yin J, Xing H, Ye J. Efficacy of berberine in patients with type 2 diabetes mellitus. Metabolism. 2008;57(5):712-717. doi:10.1016/j.metabol.2008.01.013
  4. Liu J, Mu C, Li K, Luo H, Liu Y, Li Z. Estimating Global Prevalence of Metabolic Dysfunction-Associated Fatty Liver Disease in Overweight or Obese Children and Adolescents: Systematic Review and Meta-Analysis. Int J Public Health. 2021;66:1604371. Published 2021 Oct 6. doi:10.3389/ijph.2021.1604371
  5. https://phmd.pl/api/files/view/477150
  6. Lucas, C., Lucas, G., Lucas, N., Krzowska-Firych, J.,  & Tomasiewicz, K. (2018). A systematic review of the present and future of non-alcoholic fatty liver disease. Clinical and Experimental Hepatology, 4(3), 165-174. https://doi.org/10.5114/ceh.2018.78120
  7. Kargulewicz A., Stankowiak-Kulpa H., Grzymisławski M.: Asses- sment of the prevalence of nonalcoholic fatty liver disease among obese polish people and the estimation of the knowledge of nutritional recommendations. Nowiny Lekarskie, 2012; 81: 611-619

Udostępnij

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.