Profilaktyka cukrzycy - jak zapobiec rozwojowi cukrzycy

Profilaktyka cukrzycy – jak zapobiec rozwojowi cukrzycy

Profilaktyka cukrzycy – jak zapobiec rozwojowi cukrzycy

Cukrzyca jest najczęściej występującą chorobą przewlekłą, której powszechność przybrała poziom epidemii. Wg szacunków Światowej Organizacji Zdrowia w 2021 roku na świecie chorowało na nią ponad 440 milionów osób, z których 30% nie została jeszcze zdiagnozowana.

Polskie dane nie są optymistyczne. Wzrost częstości zachorowań wskazuje, że obecnie w naszym kraju może być ponad 4 miliony chorych.

  • Cukrzyca typu 2 jest najbardziej powszechna i stanowi 95% wszystkich przypadków
  • Cukrzyca typu 1 dotyczy 85% przypadków wśród dzieci i młodzieży

Liczna przypadków cukrzycy dynamicznie rośnie, ale jednocześnie jest to choroba, której uniknięcie lub skuteczność leczenia zależy w dużym stopniu od ciebie. Oczywiście w zależności od typu cukrzycy mamy na to większy lub mniejszy wpływ.

Cukrzyca typu 1 pojawia się bez zapowiedzi

Cukrzyca typu 1 jest chorobą autoimmunologiczną uwarunkowaną genetycznie. Dlatego osoby, u których w bliskiej rodzinie został zdiagnozowany ten typ cukrzycy mają zdecydowanie większe prawdopodobieństwo zachorowania. Od pojawienia się pierwszych objawów jej przebieg jest szybki i gwałtowny. I nie można jej w żaden sposób zapobiec. Pozostaje tylko kontrola choroby.

Dlatego nie można mówić tu o profilaktyce, ale u osób ze zdiagnozowaną cukrzycą typu 1 również bardzo ważne jest przestrzeganie odpowiedniej diety, utrzymanie właściwej masy ciała oraz aktywność fizyczna. Pomaga to w kontroli choroby i zdecydowanie zwiększa skuteczność leczenia.

Profilaktyka cukrzycy typu 2

W tym przypadku sytuacja jest odmienna. Oczywiście na niektóre czynniki, które warunkują rozwój cukrzycy typu 2 również nie mamy wpływu, np. predyspozycje genetyczne lub wiek. Jednak, poza tym mamy spore możliwości, żeby zapobiec chorobie, zahamować jej rozwój lub nawet całkowicie powrócić do zdrowia.

Jeśli poziom cukru w badaniu krwi zbliża się do górnej granicy lub stwierdzono u ciebie stan przedcukrzycowy to ostatni moment, żeby zacząć działać. I „działać” to najbardziej właściwe słowo.

Większość strategii zapobiegania cukrzycy typu 2 polega właśnie na wprowadzeniu prostych zmian stylu życia – w diecie i aktywności fizycznej.

Co musisz zrobić, żeby zmniejszyć ryzyko rozwoju cukrzycy

  • zredukuj masę ciała do wartości, która jest wskazana przy twoim wzroście, płci i wieku
  • poświęć 20 minut dziennie na ćwiczenia fizyczne
  • jeśli to możliwe przynajmniej 2 razy w tygodniu idź na spacer lub rower
  • wyeliminuj z diety tłuszcze nasycone i trans, a także rafinowane węglowodany
  • jedz mniejsze porcje i zachowaj reżim 5 posiłków dziennie
  • ostatniego posiłku nie jedz później niż o godzinie 19.00
  • jedz więcej owoców, warzyw i produktów pełnoziarnistych
  • zamiast mięsa i skrobi staraj się jeść więcej ryb i warzyw

Przede wszystkim dieta i aktywność fizyczna

Ćwiczenia fizyczne, obok diety i leczenia, odgrywają zasadniczą rolę zarówno w profilaktyce jak też kontroli cukrzycy. Dotyczy to wszystkich rodzajów cukrzycy, jednak dane wskazują, że u ok. 90% chorych na cukrzycę typu 2 stwierdza się nadwagę lub otyłość.

Oczywiście w doborze właściwej diety warto skorzystać z rad dietetyka, który przygotuje dietę idealnie pasującą do twoich indywidualnych potrzeb. Unikaj „diety cud”, która w miesiąc pozwoli ci zrzucić 20 kilogramów i to bez wysiłku. To się nie uda. Nawet jeśli osiągniesz jakiś sukces, najczęściej takie eksperymenty kończą się fatalnie, czyli wrócisz szybko do poprzedniej wagi. Lepiej nastawić się na powolny, ale systematyczny proces, który może nie da tak spektakularnych efektów, ale w ciągu kilku miesięcy doprowadzi cię do celu bez efektu jo-jo. Odpowiednia dieta wpłynie też na twoje jelita, a badania dowodzą, że wpływ mikroflory jelitowej na rozwój cukrzycy jest bardzo duży.

Dieta to jednak nie wszystko

Powinna być wspomagana ćwiczeniami, to musi działać razem, musisz po prostu zmienić sposób spędzania czasu. Po 2-3 miesiącach nie będziesz już się do tego zmuszał. Efekty dodadzą ci skrzydeł. Oczywiście dla osób, które przyzwyczaiły się do nieco „osiadłego” trybu życia i małej aktywności fizycznej z pewnością niełatwo będzie nagle to zmienić. Tym bardziej jeśli towarzyszy temu nadwaga lub otyłość. Dwa sposoby pozwalają to ogarnąć – umów się z kimś, kto ma taki sam plan i ćwiczcie razem, albo skorzystaj z programów treningowych oferowanych przez wszystkie kluby fitness. To dużo łatwiejsze niż samodzielne zmagania. A po kilku miesiącach stanie się to częścią twojego życia.

Wzmocnienie mięśni i pobudzenie metabolizmu poprzez ćwiczenia wpływa na bardzo wiele procesów, które dotyczą cukrzycy, ale nie tylko. Aktywność fizyczna pomaga komórkom skuteczniej reagować na insulinę i obniżać poziom cukru we krwi. Regularne ćwiczenia mogą również pomóc:

W przypadku kobiet, u których zdiagnozowano cukrzycę ciążową zaleca się również zwiększenie aktywności fizycznej, ale musi być ona dostosowana do stanu pacjentki i skonsultowana z lekarzem prowadzącym ciążę. Dlatego kobietom w ciąży zaleca się niezbyt forsowne, ale regularne ćwiczenia:

  • pływanie
  • spacer
  • jazdę rowerem

Zawsze jednak osoba chora, szczególnie otyła i do tej pory nie uprawiająca sportu powinna skonsultować się z lekarzem lub wykwalifikowanym fizjoterapeutą, który powinien omówić z nią jakie ćwiczenia powinny być bezpieczne i jak rozwijać plan treningowy wraz z postępującym wzrostem sprawności przy jednoczesnym monitorowaniu parametrów glikemicznych.

Podsumowanie

Cukrzyca to poważna choroba, dająca wiele powikłań, z których część jest groźna dla życia, a część może zrujnować twoje przyzwyczajenia i plany. Wprawdzie leczenie, a właściwie kontrola tej choroby staje coraz bardziej skuteczne, jednak nie osiągniesz sukcesu, jeśli nie zrobisz tych kilku rzeczy opisanych powyżej. Efekt ćwiczeń i aktywności fizycznej można poprawić odpowiednią suplementacją. Niektóre substancje pochodzenia naturalnego, np. berberyna mają udowodnioną skuteczność w zmniejszaniu insulinooporności i regulowaniu zaburzeń metabolicznych.

Lepiej zapobiegać niż leczyć. Cukrzyca typu 2 rozwija się zazwyczaj po 50 roku życia u osób o małej aktywności fizycznej, najczęściej otyłych lub z nadwagą i nie przestrzegających w miarę zdrowej diety. Dlatego profilaktyka cukrzycy jest w tym przypadku tak ważna. Rozwojowi choroby można zapobiec, wystarczy tylko trochę chęci i nieco wysiłku. Wpłynie to nie tylko na zmniejszenie ryzyka rozwoju cukrzycy i innych chorób metabolicznych, ale diametralnie zmieni jakość twojego życia.

Publikacje

  1. https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/cukrzyca-w-liczbach-czy-powinnismy-sie-bac/
  2. https://www.gov.pl/web/psse-siedlce/swiatowy-dzien-walki-z-cukrzyca-2021
  3. Di Iorgi N, Napoli F, Allegri AE, Olivieri I, Bertelli E, Gallizia A, Rossi A, Maghnie M. Diabetes insipidus–diagnosis and management. Horm Res Paediatr. 2012;77(2):69-84. doi: 10.1159/000336333. Epub 2012 Mar 16. PMID: 22433947
  4. Raport NFZ o zdrowiu. Cukrzyca. Centrala Narodowego Funduszu Zdrowia, Departament Analiz i Strategii. Warszawa, listopad 2019
  5. Mizgier M. i wsp.: Rola aktywności fizycznej oraz masy ciała w etiopatogenezie oraz w profilaktyce występowania ciąży obciążonej cukrzycą. Nowiny Lekarskie 2009, 78, 5–6, 349–352

Udostępnij

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *